Salti al enhavo

Grupo de esperantistoj kun Ludoviko Zamenhof, 1908. Dua de maldekstre en la supra vico staras Kabe

Kiu estis Kabe?

Eblas aŭskulti ĉi tiun artikolon

Kabe estis la plumnomo de Kazimierz Bein, elstara esperantisto el la unua jardeko de la pasinta jarcento. Li naskiĝis en Pollando en 1872, kaj li lernis Esperanton en 1903, vidinte Esperantan rubrikon en angla revuo. Tio vekis lian intereson, kaj li aĉetis lernolibron. Li rimarkis, ke “post kelkhora laboro” li jam povas legi preskaŭ ĉiajn tekstojn sen vortaro. 

Same kiel Zamenhof, li estis okulkuracisto, do li decidis viziti sian kolegon Zamenhof ĉe lia laborejo. Tiel komenciĝis lia Esperanta agado.

Li tre rapide fariĝis aktiva tradukisto, kaj baldaŭ famiĝis sub sia plumnomo Kabe (por KAzimierz BEin). Li estis esperantisto nur de tri jaroj, kiam en 1906 li fariĝis vic-prezidanto de la Akademio de Esperanto.

Li verkis la unuan unu-lingvan vortaron de Esperanto, en kiu la vortoj ne estis tradukitaj, sed difinitaj en Esperanto mem, kun utilaj ekzemplo-frazoj. La unua eldono de Vortaro de Esperanto aperis en 1911.

Nuntempe li estas fama inter esperantistoj ĉefe pro traduko de ampleksa romano el la pola, La faraono de Bolesław Prus. La tri dikaj volumoj de tiu traduko ankoraŭ troviĝas en klub-bibliotekoj tra la mondo, kaj ankaŭ en la reto, se vi volas rigardi ilin. Kvankam tio estas lia plej konata verko, li produktis multajn aliajn tradukojn (neniam originalajn verkojn), kaj estas apenaŭ kredeble, ke li sukcesis produkti tiel ampleksan verkaron dum la mallonga periodo, nur proksimume ok jaroj, de sia Esperanta agado.

Sed Kabe estas plej fama inter esperantistoj ne pro sia vortaro, nek pro siaj tradukoj, sed pro sia subita kaj sen-klariga malapero el la Esperanta movado en 1911. Tiel ekestis nova verbo en Esperanto: kabei (aŭ foje kabeiĝi), kun la signifo “post antaŭa aktiveco, forlasi la Esperanto-movadon”.

Kabe neniam kontentige klarigis la kialon de tiu subita retiriĝo. En 1931 li konsentis esti intervjuata de la grava revuo Literatura mondo, kaj tiam li parolis pri neprogreso de Esperanto kaj pri sia opinio, ke tia neprogresanta lingvo ne povos esti solvo de la monda lingvo-problemo. 

La profesia laboro de Zamenhof kiel okulkuracisto certe suferis pro lia okupiĝo pri Esperanto; kontraste, Kabe fariĝis en 1908 unu el la fondintoj kaj la unua direktoro de la Varsovia Instituto pri Okul-kuracado. Estas facile imagi, ke li tutsimple ne plu trovis tempon por okupiĝi ankaŭ pri Esperanto. Eble estis ankaŭ personaj kialoj, ekzemple malbonaj rilatoj kun aliaj esperantistoj.

Sed tiuj estas nur supozoj. Neniu scias kial de 1911 ĝis sia morto en 1959, Kabe neniam plu okupiĝis pri Esperanto.

 

Foto de Matuszewski, Ignacy (1858-1919) - Cyfrowa Biblioteka Narodowa Polona
Grupo de esperantistoj. Staras de maldekstre: Leon Zamenhof, Kazimierz Bein (Kabe), Aleksander Bolesław Brzostowski, nekonata, nekonata, Adam Zakrzewski. Sidas de maldekstre: nekonata, Jan Günther, Ludoviko Zamenhof, Antoni Grabowski, Leo Belmont.

  • faraono: reĝo de la egiptoj antaŭ jarmiloj.

917629608_Faraono(2).jpg.f85aab2465b9ae8cd93693a33fe95bd6.jpg

  • volumo: unu libro el pluraj, kiuj kune konsistigas pli longan verkon.

1319114591_Volumo(2).thumb.jpg.e890627aeda9188a26fa72b1de2ce506.jpg

  • Ŝati 3
  • Dankon 1


Uzanta eĥosono

Rekomendataj komentoj

Estas malfacile respondi tiun demandon, ĉar mi mem legis "La faraono" antaŭ tiom da jaroj (eĉ da jardekoj!), ke mi ne plu memoras, ĉu mi trovis ĝin malfacila. Mi supozas, ke ne, ĉar mi ja finis la libron. Kaj tio estas la ĉefa afero: "La faraono" estas tre longa libro. Se vi povas legi ĝin sufiĉe rapide, sen konstantaj paŭzoj por kontroli vortojn en la vortaro, ĝi estas sufiĉe ĝuinda legaĵo. Sed se vi devos ĉiam halti por serĉi en la vortaro, vi certe neniam sukcesos finlegi. Mi sugestas, ke vi provu la unuajn paĝojn de la versio senpage trovebla en la reto, por malkovri, ĉu vi sufiĉe facile komprenas ĝin.

  • Ŝati 1

Disdoni tiun ĉi komenton


Ligo al komento
Kunhavigi en aliaj retejoj

Kion pensas vi pri la esperantistaj neaktivuloj kiel Kabe ( -- kiuj forlasas la ujon / movadon ) ?

Mi fojefoje vidis ke iuj Esperantistoj malamas / malŝatas ilin.

 

Redaktite de scivolemo

Disdoni tiun ĉi komenton


Ligo al komento
Kunhavigi en aliaj retejoj

Kompreneble estas bedaŭrinde se tre aktiva esperantisto kiel Kabe subite ĉesas aktivi. Sed tiaj aferoj normale okazas en iu ajn movado, ekzemple multaj esperantistoj estas tre aktivaj en la junulara movado, sed poste ili geedziĝas, naskas infanojn, devas pensi pri siaj laboro kaj kariero, kaj praktike ĉesas okupiĝi pri Esperanto (kelkaj revenas al ĝi post 20 jaroj). Esperanto ne estas religio, kaj se la homoj ne plu deziras aktivi, ili rajtas! Mi certe ne malŝatas Kabe pro tio, sed estus interese scii, kial tio okazis.

Disdoni tiun ĉi komenton


Ligo al komento
Kunhavigi en aliaj retejoj

Mi ricevis kelkajn komentojn pri tiu teksto. Oni informas min, ke la vortaro de Kabe aperis ne en 1911, sed en 1910, kiel oni vidas sur la titolpaĝo. Laŭ Pabst, ĝi estis eldonita en majo 1910, ĉar en junio 1910 ĝin anoncis kelkaj Esperanto-gazetoj.

Mi prenis la daton el la artikolo en Vikipedio, kiu plurfoje ripetas la fakton, ke tiu vortaro aperis en 1911. La artikolo estas bazita sur Enciklopedio de Esperanto, kiu tamen ne ĉiam estas senerara.

Estas ankaŭ iom da konfuzo pri la termino Akademio. En 1905 estis fondita la Lingva Komitato, kun pli ol 100 membroj. Ĝia prezidanto estis Boirac. Sed ĉar tiel granda grupo ne povis efike labori, en 1908 oni starigis estraron, kiu nomiĝis Akademio. Bein estis vic-prezidanto de la Akademio, kaj ankaŭ de la Lingva Komitato. En 1948 la Lingva Komitato kaj ĝia Akademio kuniĝis en unu solan instancon, kiu fariĝis la moderna 45-membra Akademio de Esperanto.

 

Disdoni tiun ĉi komenton


Ligo al komento
Kunhavigi en aliaj retejoj


Join the conversation

You can post now and register later. If you have an account, sign in now to post with your account.

Gasto
Aldoni komenton

×   Algluita kiel riĉa teksto.   Alglui plat-tekste

  Estas permesate nur 75 emoĝioj.

×   Via ligilo estas aŭtomate enkorpigita.   Montri kiel ligilo

×   Via antaŭa enhavo estas reenmetita.   Malplenigi redaktilon

×   Ne eblas rekte alglui bildojn. Alŝutu aŭ enmetu bildojn per URL.


×
×
  • Aldoni novan...

Gravaj informoj

Por bone funkcii, uea.facila uzas kuketojn. Legu nian Privatecan politikon por ekscii kiel ni uzas viajn informojn kaj la Uzkondiĉojn por esti uzanto de la retejo.